Waarom je hersenen je ergste beleggingsadviseur zijn
De psychologie achter slechte beleggingen
Dit herken je vast wel. Je portfolio staat 15% in de min. Je hart klopt in je keel. Je vinger hangt boven de verkoopknop. Het zweet breekt je bijna uit.
Je twijfelt, maar je luistert naar je hersenen.
Je verkoopt alles.
Drie maanden later staat datzelfde aandeel 20% hoger dan je aankoopprijs. Je staart naar je scherm en vraagt jezelf af hoe je dat niet zag aankomen.
Welkom bij de wereld van beleggings psychologie.
De plek waar je brein, dat normaal gesproken best prima functioneert, ineens je grootste vijand wordt.
Je brein is gebouwd om te overleven, niet om te beleggen
Laten we eerlijk zijn. Onze hersenen zijn niet ontworpen voor de aandelenmarkt. Ze zijn ontworpen om te vluchten voor sabeltandtijgers.
Dat flight or fight instinct dat duizenden jaren geleden je leven redde? Dat is hetzelfde systeem dat je nu vertelt om in paniek je aandelen te dumpen.
Want ja, voor hetzelfde geldt daalt het nog verder.
Het probleem is simpel.
Je brein ziet een dalende koers en interpreteert dat als een gevaar. Niet als een tijdelijke dip, niet als een koopkans, maar als een bedreiging. Alsof die rode lijn op je scherm een sabeltandtijger is die op je af rent.
Spoiler: dat is het niet.
Risicoaversie: waarom -10% harder aankomt dan +10%
Er is een reden waarom je je verliezen beter onthoudt dan je winsten.
Psychologen noemen het verlies aversie. In het kort: het verlies van 1000 euro doet ongeveer twee keer zoveel pijn als de vreugde van 1000 euro winst.
Dit hebben we allemaal weleens meegemaakt.
Je brein is geprogrammeerd om meer waarde te hechten aan verlies dan aan winst. Dat betekent dat je beslissingen neemt die gericht zijn op het vermijden van pijn, niet op het maximaliseren van rendement.
En dat is precies waar het misgaat.
Beleggen draait om de lange termijn. En op de lange termijn moet je af en toe een klap kunnen incasseren zonder in paniek te raken.
Het is onvermijdelijk en hoe eerder je dat weet, hoe beter.
Kuddegedrag, of blood in the streets
Dit kennen we ook allemaal.
Een aandeel stijgt al weken. Je collega heeft het erover, je buurman heeft het erover. Zelfs je schoonmoeder belt om te vertellen dat ze "lekker in die tech-aandelen zit."
Dikke, vette FOMO.
En dan denk je: misschien moet ik ook instappen.
Dat is kuddegedrag. De neiging om te doen wat de massa doet, simpelweg omdat de massa het doet. Het voelt veilig. Als iedereen het doet, kan het toch niet fout zijn?
Toch?
Het probleem met kuddegedrag is timing. Tegen de tijd dat iedereen van het aandeel afweet, is de grootste stijging vaak al geweest.
Je stapt in op de piek en kijkt vervolgens toe hoe de koers daalt. En raad eens welke psychologische valkuil dan weer toeslaat?
Juist, onze oude vriend verliesaversie.
Het is een vicieuze cirkel. En je brein trapt er keer op keer in.
Confirmation bias: je ziet alleen wat je wilt zien
Heb je ooit een aandeel gekocht en daarna alleen nog maar positieve artikelen erover gelezen? Terwijl je de waarschuwingen netjes negeerde?
Dat heet confirmation bias, oftewel bevestigingsvooroordeel (moeilijk woord).
Je brein zoekt actief naar informatie die bevestigt wat je al denkt. En filtert alles weg wat daar niet bij past.
Het is hetzelfde als je focussen op een auto en precies die auto overal tegenkomen.
Overmoed: je bent niet zo goed als je denkt
Hebben we allemaal last van hoor.
De meeste beleggers overschatten hun eigen kunnen. Ze denken dat ze de markt altijd kunnen timen en dat hun gevoel betrouwbaarder is dan data.
Hebben we het dan altijd goed bij WinstWereld?
Natuurlijk niet. Maar we weten tenminste dat we het niet altijd goed hebben. Dat besef is het halve werk.
Warren Buffett zei het mooi: "The stock market is a device for transferring money from the impatient to the patient."
Ongeduld, overmoed, paniek. Het zijn allemaal symptomen van hetzelfde probleem. Je laat je emoties de beslissingen nemen.
Wat je eraan kunt doen
Oké, genoeg slecht nieuws. Wat nu?
Het begint met bewustzijn. Nu je weet welke valkuilen er zijn, kun je ze herkennen. En herkennen is de eerste stap naar beter beleggen.
- Maak een plan. Niet als het goed gaat, niet als het slecht gaat, nu.
Bepaal je strategie, je risicotolerantie en je horizon voordat je emoties de kans krijgen om het over te nemen. Want zonder een goed plan kan je net zo goed naar het casino gaan.
-
Leer je emoties te scheiden van je beslissingen. Dat klinkt makkelijk, dat is het niet. Maar het is dit vermogen dat het verschil maakt tussen beleggers die winst maken en beleggers die het opgeven.
-
Investeer in kennis. Hoe meer je begrijpt van de markt, hoe minder snel je in paniek raakt bij een dip. Kennis haalt het gokwerk er steeds meer uit en maakt je zekerder over je beslissingen.
Dat is precies waar wij bij komen kijken.
Bij WinstWereld helpen we je om de ruis weg te halen. Om niet te beleggen op gevoel, maar op basis van een plan dat je begrijpt. Wil je weten hoe? Bekijk onze kennisbank en ontdek hoe je psychologie in je voordeel kunt laten werken.
In een notendop
Je hersenen zijn ongelooflijk krachtig. Ze helpen je elke dag met duizenden beslissingen. Maar als het op beleggen aankomt, kunnen ze je grootste vijand worden.
De beste beleggers zijn niet de slimste.
Het zijn de mensen die hun eigen psychologie begrijpen. Die weten wanneer hun brein hen voor de gek houdt en hebben een systeem om dit tegen te gaan.
Welk type belegger wil jij zijn?
